Toen Danone begin 1995 voor hun watermerk Evian de ‘collapsable bottle’ introduceerde, werd dat als een absolute doorbraak op verpakkingsgebied gezien. Vooral voor wat betreft de combinatie van sophisticated verpakkingsdesign met milieuvriendelijke eigenschappen. Het collapsable bottle concept was eigenlijk niet eens nieuw, maar Evian was wel de eerste die PET toepaste, waardoor een glasheldere aanblik werd verkregen en het product er in het schap opvallend goed uit zag. Voor de consument zat het gemak vooral in het feit dat de fles tot 1/5 van zijn lengte kon worden ingedrukt, wat veel afval- ruimte scheelde.
Sinds die introductie is er zowel op het milieu- als het designvlak veel gebeurd, waarbij vooral het laatste aspect veel meer aandacht is gaan krijgen. Design wordt steeds belangrijker in vrijwel alle aspecten van ons dagelijks leven, alleen al om de simpele reden dat consumenten eisen dat producten niet alleen meer functioneel zijn maar er ook esthetisch verantwoord en liefst zo aantrekkelijk mogelijk uitzien. De moderne lifestyles hebben grote invloed op producten en hun verpakking.
Zo eten bijvoorbeeld veel meer mensen onderweg, vaak zelfs in hun auto, waardoor er een breed aanbod snacks en tussendoortjes is ontstaan. Allemaal (als het goed is) met een verpakking die het mogelijk maakt om hem eenvoudig en liefst zelfs met één hand open te maken en de inhoud zonder knoeien naar binnen te kunnen krijgen. Een goed design kan vlekken voorkomen. En daarbij moet ook aan het milieu gedacht worden, waarbij vooral de zelfregulering een belangrijke rol speelt.
Daar werd in 2002 het verpakkingsconvenant voor ingevoerd wat ’n paar jaar effectief was, maar de laatste jaren worden de verpakkingen weer uitbundiger en vaak onnodig groot. Daardoor neemt de invloed van buitenaf toe en neemt de regering nu stappen die een grote invloed op de gebruikte grondstoffen en de verpakkings-designs zouden kunnen hebben. In België wordt al per 1 juli van dit jaar belasting op verpakkingen geheven, waarvan de hoogte afhankelijk is van de hoeveelheid CO2 die vrijkomt tijdens de productie van het verpakkingsmateriaal.
Er is een basisbedrag bepaald van 0,35 euro per kilogram die van toepassing is op alle verpakkingen. In Denemarken is het al vele jaren regel dat de verpakkers/vullers en de importeurs van verpakte producten verantwoordelijk voor de verpakkingen zijn en belasting per verpakking betalen. Voor flessen van frisdranken en bier zijn de producenten van die flessen verantwoordelijk en worden daar ook voor aangeslagen.
In Nederland is sinds 1 januari 2006 het “Besluit beheer verpakkingen en papier en karton” van het Ministerie van VROM van kracht, waarmee het “Convenant verpakkingen III” (2002) en de “Regeling verpakking en verpakkingsafval” (1997) kwamen te vervallen. Daarin worden alle bedrijven die verpakte producten op de Nederlandse markt afzetten, individueel verantwoordelijk om preventie, inzameling, recycling en andere nuttige toepassingen van verpakkingen te organiseren en te betalen (producentenverantwoordelijkheid). Maar het lukte niet om een goede invulling te geven aan de uitvoering van het Besluit, waardoor de doelstellingen t.z.t. niet gehaald zouden worden. In het regeerakkoord is daarom een nieuwe verpakkingsbelasting opgenomen van € 250 miljoen en wordt het bedrijfsleven per 1 januari 2008 geconfronteerd met drie belastingen: Verpakkingsbelasting, Bijdrage voor zwerfafval en een Bijdrage voor uitvoering van het Besluit Verpakkingen.
In Engeland nemen vooral de consumenten zelf het initiatief, en hebben consumenten-organisaties zwartlijsten uitgegeven van merken en producten met milieu-onvriendelijke verpakkingen die geboycot moeten worden. De schade voor de hardnekkige fabrikant is enorm. In Duitsland zegt de wet zelfs dat de consument de onnodige omverpakking in de winkel achter mag laten. Kort na het instellen van die regel was het korte tijd zo’n puinhoop in de winkels, want de consument liet zich natuurlijk niet onbetuigd en scheurde er flink op los, dat er speciale verpakkings-inzamel plaatsen in de winkels zijn gekomen. Verder zette het de fabrikanten er direct toe aan om hun verpakkingen tot het minimum nodige terug te brengen. Ondanks dat moeten die verpakkingen er natuurlijk nog wel goed uitzien. Onderzoek heeft uitgewezen dat 80 % van de aankoopbeslissingen op de plaats van verkoop worden genomen, juist op de plaats waar de meeste concurrentie optreedt omdat alle aanbieders er naast elkaar staan. Het packaging appeal blijft enorm belangrijk.
