Breezerseks, sonjabakkeren en googlen (weblog, 14 juni 2007)

Breezerseks, sonjabakkeren, googlen ... Allemaal merknamen die inmiddels in het dagelijks leven als (werk)woorden worden gebruikt en zelfs een vermelding in de officiële woordenboeken krijgen. Moet je daar als ondernemer blij mee zijn? De gratis publiciteit en het feit dat jouw merknaam gemeengoed wordt is natuurlijk positief. Minder leuk wordt het wanneer het merk geassocieerd wordt met negatieve trends, zoals breezerseks en lonsdale jongeren. Of zelfs de associatie verliest, en vervaagt tot een algemene betekenis, zoals asperine, luxaflex of googlen? Het ultieme voorbeeld is natuurlijk Google. 'Googlen' is inmiddels in de meeste woordenboeken te vinden als 'het zoeken van informatie op internet'. De zoekgigant is hier echter niet zo blij mee, want googlen mag alleen met Google. In augustus vorig jaar stuurde de zoekgigant nog een brief aan mediabedrijven om verkeerd gebruik van het werkwoord tegen te gaan: "Het is voor ons belangrijk dat we ons merk beschermen. Als mensen spreken over googlen willen we zeker weten dat ze bedoelen zoeken met Google en niet met een andere zoekmachine". Google wil de zogenaamde “verwatering” van haar merk voorkomen.

Op AdfoBlog staat een interessant artikel over het fenomeen dat een merk door zijn eigen populariteit verloren kan gaan. Beroemde voorbeelden zijn luxaflex, asperine of hagelslag. Allemaal merknamen die nu gebruikt worden om een productsoort aan te geven. Helemaal ongelukkig wordt je als producent wanneer je merk met negatieve ontwikkelingen wordt geassocieerd, zoals het recentelijke 'breezerseks'. Seks voor een breezer, of met een mooi woord consumptieprostitutie, dook dit jaar op in het noorden van Nederland. Jonge meisje verichten in ruil voor het fluorescerende drankje seksuele handelingen.

Een ander beroemd voorbeeld is het Britse bedrijf Lonsdale. Extreem rechtse jongeren, veelal gekleed in kleding van dit merk, kregen een paar jaar geleden de titel 'lonsdale jongeren' opgeplakt. Ondanks tegenacties (met rainbow t-shirts) voelde het concern zich gedwongen om de verkoop in Nederland te stoppen: "Wij willen niet stoppen met de verkoop van Lonsdale want het is geen racistisch merk, maar Lonsdale wordt zo gestigmatiseerd dat we niets anders kunnen", vertelde de directeur destijds tegen Nu.

Dit fenomeen kan echter ook positieve ontwikkelingen hebben. Zo is het beroemde dieet van gewichtsconsulente Sonja Bakker, tot haar volle tevredenheid, in de volksmond inmiddels tot sonjabakkeren gedoopt. Begin van het jaar werd dit werkwoord door Van Dale opgenomen. Het feit dat 'sonjabakkeren' alleen in de volksmond wordt gebruikt is voor Van Dale hiervoor reden genoeg: "In de krant komt het woord sonjabakkeren niet zo heel vaak voor, maar op feestjes, partijen en tijdens de koffiepauze op het werk hoor je regelmatig al dan niet goed bedoelde adviezen om te gaan sonjabakkeren. Om de betrouwbaarheid van de top tien van populaire woorden uit de kranten te verhogen, is het nodig om ook met andere bronnen rekening te houden". Dat klopt, ook op het internet is dit woord inmiddels razend populair (met ca. 57000 hits, peildatum: 10 december 2006).

Deze maand zijn er een aantal boeken uitgekomen over merknamen. De meest interessante is wel het boekje ‘Merken worden woorden’ van Ton den Boon die nog dieper ingaat op bovenstaand fenomeen. In het boek beschrijft Boon circa vijftig bekende merknamen beschrijft die in de omgangstaal een tweede leven hebben gekregen. Het boek is gebaseerd op de gelijknamige rubriek in het tijdschrift Onze Taal en beschrijft nog veel meer interessante merken die woorden zijn geworden zoals barbieroze, brintageneratie, chiquitameisje, fotoshoppen en tomtommen.

Bron: Yellow Lemon Tree, Ruben Boerhof donderdag 14 juni 2007